Уҡытыусы булыу - оло бәхет

Йәшәйеште алға этәреүсе, кескенә сабыйҙарҙан шәхес үҫтереүсе, тәрбиәләүсе, оло тормошҡа юл күрһәтеүсе бөйөк йән ул уҡытыусы. Тәрән белемгә эйә булыуҙан тыш, көслө рухлы, түҙемле, оло йөрәкле лә булған педагогтар ҙур ихтирамға лайыҡ. Ҡабаҡ лицейының башҡорт теле һәм әҙәбиәте уҡытыусыһы Гүзәл Сәғитова шундай белгестәрҙең береһе. Гүзәл Рөстәм ҡыҙы Өфө ҡалаһында тыу­ған. Үҫмер һәм бала сағы Бөрйән районының Бай­на­зар ауылында үтә. Урын­дағы мәктәптә белем ала. Туғыҙынсы класты уңышлы ғына тамамлап, аттестат алғас, артабан белемен камиллаштырыу маҡсатында Өфө ҡала­һы­ның 3-сө һанлы колледжының башланғыс клас­тар уҡытыусыһы бүлегенә документтарын тапшыра. Уҡыу йорто ябылыу сәбәпле, 2-се курс­тан һуң 1-се һанлы педагогия колледжына күсерәләр. Артабан Өфө­ләге М.Аҡмулла исемендәге педагогия университетының башланғыс кластар факультетын тамамлай. Уның менән әңгәмә ҡорҙоҡ.
- Кешенең ғүмерендә тәрбиәне, белемде иң бе­ренсе атай-әсәй бирә. Һеҙ­ҙең атай-әсәйегеҙ ниндәй уҡытыусы булды?
- Тәрбиәне кеше һәр ос­раған кешелә, миҙгелдән, тәбиғәттән, хәл-­ва­ҡи­ғаларҙан алалыр, тип уй­лайым. Кеше ғүмер бу­йы тәрбиәләнә һәм үҙе тәрбиәләй ҙә. Шуға ошо оло юлға стартты, әл­биттә, ғаиләһенән – атай-­әсәйҙән ала башлай. Мин үҙемә килгәндә атай тәрбиәһен, өлгөһөн айырып әйтер инем. Беҙҙең атай ғәҙел, тыныс холоҡло, кешелекле, алдағы көндәрен күҙаллап йәшәй торған кеше ине. Әлеге ваҡытта, ҡыҙғанысҡа ҡаршы, ул беҙҙең арала юҡ инде. Мин бына үҙемдә уның ошо сифаттарын һәр ваҡыт үҫтерергә тырыштым.
- Уҡытыусы, остаз ти­гән һүҙҙе ишеткәндә күҙ алдына кемде баҫтыра­һығыҙ?
- Беренсе тапҡыр мәктәп тупһаһынан серле белем иленә әйҙәгән тәүге уҡытыусым Хөрмә Балапан ҡыҙы Хисмәтуллинаны иҫкә төшөрәм. Уға оло рәхмәтлемен. Ул биргән белем, тәрбиә беҙҙе ысын мәғәнәһендә оло юлға ышаныслы баҫырға ярҙам итте, шәхес булараҡ формалаштырыуға нигеҙ һалғандыр, сөнки бөтә булған һәләттәрҙе асыуға тәүге уҡытыусы юл һала.
- Һеҙ мәктәптә ниндәй уҡыусы инегеҙ?
- Беренсе кластан ту­ғы­ҙынсы класҡа тиклем Байназар урта мәктәбендә белем алдым. Мәктәптә уртаса уҡыным. Бәлки иғ­ти­бар ҙа етмәгәндер, бәлки әҙер ҙә булмағанмындыр мәктәпкә. Ә бына би­шенсе класҡа килгәс, мин аңлы рәүештә сәмләнеп уҡый башланым. Теүәл фәндәр донъяһына ҡыҙыҡһыныуым артты - ма­тематика дәресе бик оҡшай ине. Математиканы әле лә яратам. Мәктәп донъяһы менән ҡайнап йәшәнем, бөтә сараларҙа, олимпиадаларҙа әүҙем ҡат­наштым.
- Уҡытыусы булыу һәләте ҡайҙан килә, һөнәргә һөйөү ҡайһы ваҡыттан күңелегеҙгә һалынды?
- Уҡытыусы булыу – бала саҡ хыялым. Миңә иң беренсе сиратта мәктәп йылдарымда күңелемә тәүге орлоҡтар һалған уҡытыусыларым. Улар һәр саҡ өлгө булып торҙо, уҡытыусы һөнәренә һө­йөү тәрбиәләнеләр. Ә беҙ­ҙең ғаиләлә уҡытыусылар юҡ тип әйтә алмайым. Ата­йым яҡлап уҡытыусылар бар ине. Өләсәйем дә мөғәллимә булған, атайым­дың бер туған һеңлеһе уҡытыусы. Үҙемдең бер ту­ған һеңлем дә уҡытыусы һөнәрен һайланы.
- Хеҙмәт биография­ғыҙ­ҙы ҡайҙа башланығыҙ, беренсе дәресегеҙҙе хәтерләйһегеҙме?
- Уҡытыусы булараҡ мин мәктәптә һуң ғына эшләй башланым. Ҡабаҡ лицейында эшләүемә алты йыл ғына була. Беренсе дәресемде, әлбиттә, иҫләйем. Тәүге дәрестә балалар нисек ҡабул итерҙәр тигән ҡурҡыу, әлбиттә булды. Тик быны ҡурҡыу тип атамаҫ инем. Балалар менән уртаҡ тел табыуы еңел бирелде. Бала телде ҡыҙыҡһыныу, теләк менән өйрәнеү өсөн дәрес­тә ғәжәпләнеү, һоҡланыу тойғолары уя­тыр­лыҡ заманса технологиялар, уҡытыу методтары ҡулланырға тырышам. Дәрестәр ҡыҙыҡлы үт­һен өсөн күберәк уйын алым­дарын ҡулланам. Уҡыусылар дәрескә ашҡынып киләләр, дәрестәр матур үтә. Балалар менән эшләү миңә оҡшай.
- Ниндәй конкурстарҙа, ярыштарҙа ҡатнашты­ғыҙ?
- Былтырғы уҡыу йылында “Башҡорт теле һәм әҙәбиәте йыл уҡытыусыһы” конкурсында ҡатнаштым. Район кимәлендә еңеү яулап, республика кимәленә сыҡтым. Бәйге, ысын мәғәнәһендә, фекер алышыу, тәжрибә уртаҡлашыу яланына, тел һәм рухиәт байрамына әүе­релде. Мәртәбәле бәйгелә ҡатнашыуыма шатмын. Конкурс минең өсөн ҙур тәжрибә һәм һынау мәктәбе булды.
- Уҡытыусы ниндәй сифаттарға эйә булырға тейеш?
- Уҡытыусы иң беренсе кешелекле булырға те­йеш. Яңы технологиялар, яңы алымдар менән эшләгән ваҡытта балаға барып етмәҫкә мөмкин, сөнки мәғлүмәт кешенән балаға, быуындан-быуынға йөрәк аша ғына күсә. Ул уҡыусылар менән бер телдә һөйләшә алырға, уларҙың ҡыҙыҡһыныуын тойомларға, һиҙергә тейеш. Шул уҡ ваҡытта һин өлгө лә булырға тейешһең. Үҙеңдең ҡылыҡтарың, бөхтә итеп кейенеүең, матур телле булыуың – быларҙың барыһы ла балаға тәьҫир итә.
- Ғаиләгеҙ менән дә таныштырып үтһәгеҙ.
- Тормош иптәшем Тайфур Таһир улы менән 25 йыл бергә ғүмер итәбеҙ. Ул – электромонтажсы. Бөгөнгө көндә Төркиәлә вахта ысулы ме­нән эшләй. Ғаиләлә дүрт бала тәрбиәләнә. Иң өлкән улы­быҙ Батырхан. Уға 23 йәш. 17 йәшлек Әмирхан Өфө ҡалаһының тимер юлы колледжының 2-се курсында уҡый. Ҡыҙыбыҙ Гөлзифәгә 14 йәш. Ул Дәүләткилдеев исемендәге республика һынлы гимназияһының сән­ғәт мәктәбенең 8-се класында белем ала. Кесе улыбыҙ Вәлихан Ҡабаҡ лицейында 3-сө класта уҡый. Балаларыбыҙҙың ба­ры­һы ла спортсылар. Өлкән улыбыҙ Батырхан - профессиональ спорт­сы. Башҡортостандың бобс­лей командаһы составын­да шөғөлләнде. Бик күп еңеүҙәргә лә өлгәште. Әле­гә ул спортты туҡтатып торҙо. Әмирхан грэпп­линг, панкратион ме­нән шөғөлләнә. Улыбыҙ Вәлихан да ошо төр спортты үҙ итте. Ул күптән түгел Ҡабаҡ ауылындағы “Урал” спорт клубында шөғөлләнә башланы. Үҙем ял көндәрендә рәхәтләнеп саңғыла шыуам, ҡышҡы саф һауа һулап ҡайтам. Буш ваҡыттарымда бәй­ләм бәйләйем. Был шө­ғөл­дәрҙә үҙемә күңел йыуанысы табам.
- Әңгәмә өсөн рәхмәт, Гүзәл Рөстәм ҡыҙы, киләсәктә лә уңыштар юлдаш булһын һеҙгә.
Фирүзә РӘХМӘТУЛЛИНА.