«Традициялар вариҫтары» эҙҙәре буйлап

Тарихҡа юл: Өфөнән Вологдаға тиклем Поезд тәгәрмәсенең шаулауы аҫтында тәҙрә аша Башҡортостандың киң далаларынан алып Вологданың ҡалын ҡара урмандарына тиклемге сикһеҙ Рәсәй пейзаждары күренеп ҡала. Беҙ алыҫ юлға юлландыҡ: «Өфө – Мәскәү – Вологда», ике мең саҡрым самаһы юл үттек. Әммә, халыҡ әйтмешләй, яҡшы компания менән юл да ҡыҫҡараҡ күренә икән. Ысынлап та, бик яҡшы компания йыйылған – Пионерҙар һәм уҡыусылар йортоноң «Тиктормаҫ» балалар медиастудияһы тәрбиәләнеүселәре Нияз Аҡбашев менән Наҙгөл Ямалетдинова, шулай уҡ Туймазы ҡалаһының Балалар һәм үҫмерҙәр ижады йортоноң «Элегия» бейеү коллективы тәрбиәләнеүселәре Ясмина Хәлимова менән Сафия Фәрхетдинова. Балаларҙың барыһы ла халыҡ-ара ҡатнашлыҡ менән «Традициялар вариҫтары» Бөтә Рәсәй балалар халыҡ мәҙәниәте фестивале еңеүселәре. Уҡыусылар менән бергә беҙҙең ышаныслы ярҙамсыбыҙ, Наҙгөлдөң әсәһе - Эльвира Ямалетдинова ла сәйәхәткә юлланды. Йәш журналистар Рәсәй Геройы, 112-се Башҡорт кавалерия дивизияһының легендар комдивы Миңлеғәле Минһаж улы Шайморатов тураһында документаль фильм төшөрҙө. Фильмдың лайыҡлы баһаланыуын һәм еңеү яулауын ишетеү ҡыуаныслы. Мәскәү: бөйөклөк менән осрашыу Мәскәү беҙҙе шау-шыулы ығы-зығы, поездарҙың килеүен иғлан иткән дикторҙарҙың тауыштары һәм ялтырап торған расписание таблоһы менән ҡаршы алды. Киләһе рейсҡа тиклем бер нисә сәғәт ҡалды, һәм беҙ ваҡытты бушҡа юғалтмаҫҡа ҡарар иттек. Ҡыҙыл майҙан сәйәхәтебеҙҙең беренсе туҡталышы булды. Уның тантаналы парадтарҙы һәм тарихи ваҡиғаларҙы хәтерләүсе аяҡ аҫтындағы брусчаткаһы, һалҡын һауа торошона ҡарамаҫтан йылы тойолдо. Василий Блаженный Соборының сағыу көмбәҙҙәре әкиәттәге пряник башнялары кеүек ҡояшҡа сағыла. Ленин мавзолейы ҡаты һәм өнһөҙ тора, ә ГУМ, уның зиннәтле витриналары менән, үҙенә саҡыра. Яҡында ҡалҡып торған Кремлдең ҡеүәтле стеналары бер нисә быуат инде дәүләт власының символы булып ҡала. Һуңынан беҙ Мәскәүҙең хәҙерге символы булып торған «Мәскәү-Сити» эшлекле үҙәгенә юлландыҡ. Юғары күтәрелгән быялалы бейек биналар тарихи үҙәк менән фантастик контраст тыуҙыра. Мәскәү беҙгә үҙенең күп яҡлы булыуын күрһәтте. Был ҡала һоҡландыра белә, һәм беҙҙең делегация унан сағыу хәтирәләр менән артабан ҡуҙғалды. «Бында рус рухы бар» Сәйәхәтебеҙҙең өсөнсө көнө бик йылы башланды - боронғо һәм уңайлы Вологда ҡалаһында беҙҙе ихлас рус ҡунаҡсыллығы менән ҡаршы алдылар. Тәүге минуттарҙан уҡ был ҡаланың үҙендә бай тарих ҡына түгел, ә күңел атмосфераһы ла һаҡлана кеүек тойола. Иртәнге аштан һуң Боронғо Русь дәүеренә күсергән ғәжәп урын - «Белозерский кенәздәре заставаһы» тарихи-этнографик комплексына юлландыҡ. Ағас стеналары, боронғо һауыт-һаба әйберҙәре – ваҡытты әкренәйтеп, беҙгә ата-бабаларыбыҙ мираҫына ҡағылырға мөмкинлек бирҙе. Милли рус кейемендәге гид Белозерскийҙың боронғо халҡының көнкүреше, хәрби традициялары һәм һөнәрҙәре тураһында мауыҡтырғыс итеп һөйләне. Үткәндәр тураһында күп ҡыҙыҡлы нәмәләр белгәс, балалар боронғо йолалар рухын тойҙолар. Был тәьҫораттар уларҙы Щекино ауылына юлланғанда ла оҙатып барҙы. Бында Онежское күленә ҡойған һәм әкиәт урмандары менән уратып алынған Тудозер ярында Белем биреү үҙәге – Рәсәй Геройы Ю.Л. Воробьев исемендәге “Корабелы Прионежья” кадет мәктәбе урынлашҡан. Был урын традицион рәүештә «Традициялар вариҫтары» Бөтә Рәсәй фестивален ҡабул итә. Традициялар фестивале: таланттар осрашыуы Шуны билдәләп үтергә кәрәк, быйыл фестиваль унынсы тапҡыр үткәрелә. Сара Рәсәй һәм Белоруссия төбәктәренең XII Форумы сиктәрендә уҙҙы һәм Бөйөк Еңеүҙең 80 йыллығына һәм Ватанды һаҡлаусылар йылына арналды. Фестиваль финалында Рәсәйҙең 24 төбәгенән, Белоруссиянан һәм Әрмәнстандан 250 уҡыусы ҡатнашты. Улар араһында шәхси ҡатнашыусылар, фольклор ансамблдәре, ғаилә коллективтары бар. Быйыл фестивалдең төрлө этаптарында Рәсәйҙең 76 төбәгенән 140 меңдән ашыу кеше ҡатнашты. «Традициялар вариҫтары» фестивале финалында ҡатнашыусылар үҙҙәренең ижади эштәрен алты номинацияла тәҡдим итте. “Тиктормаҫ” балалар медиастудияһы уҡыусылары “О своем, о родном. Краткий метр” номинацияһында еңеүсе булды, ә Туймазы ҡалаһының «Элегия» бейеү коллективы тәрбиәләнеүселәре – «Фольклорҙың сәхнә формалары» номинацияһында иң яҡшылар тип табылды. Фестивалде асыу ҙур тантанаға әйләнде. Рәсәйҙең теге йәки был төбәгенән булған һәр делегация үҙ флагтары аҫтында сығыш яһаны. Фестивалдең мәртәбәле ҡунаҡтары - РФ Федераль Йыйылышының Федерация Советы рәйесе урынбаҫары Юрий Воробьев, Беларуссия Республикаһы Милли йыйылышының Республика Советы рәйесе урынбаҫары Сергей Хоменко. Ике көн дауамында балалар өсөн халыҡ кәсептәре буйынса оҫталыҡ дәрестәре, күңел асыу саралары ойошторолдо. Был көндәр балалар өсөн яңы асыштар, идеялар һәм танышыуҙар менән тулы булды. «Рус төньяғы Геройы» проектында ҡатнашыусылар менән «Өлкәндәргә йөҙ һорау» форматында осрашыу бигерәк мауыҡтырғыс булды. Шулай уҡ фестивалдә ҡатнашыусылар «Еңеү менән бер тында» документаль фильмын ҡараны һәм уның режиссеры Д.Н.Чернецов менән аралашты. Уҡытыусылар өсөн методик саралар үтте, беҙ йыл һайын үткәрелеүсе Бөтә Рәсәй ғилми-ғәмәли конференцияһында ҡатнаштыҡ. 2025 йылда уның темаһы Бөйөк Ватан һуғышында Еңеүҙең юбилейына арналды. Сараны ойоштороусылар булып Рәсәй Федерацияһының Мәғариф министрлығы һәм Вологодск өлкәһе Хөкүмәте сығыш яһаны. Фестиваль РФ Федераль союзы Федерация советы, Беларуссия Республикаһы Милли Йыйылышының Республика Советы, Дәүләт мәғариф университеты, Беренселәр хәрәкәте Һәм Рус география йәмғиәте ярҙамында үткәрелде. «Традициялар вариҫтары” Бөтә Рәсәй балалар фестивале финалы “Йәштәр һәм балалар» милли проекты сиктәрендә үтте. Сара фестиваль еңеүселәренә наградалар тапшырыу менән сағыу һәм тантаналы тамамланды. Бүләкләү мәле ҡатнашыусыларҙың ижади номерҙары менән үрелеп барҙы. Уларға ҡарап һоҡланаһың һәм Рәсәйҙең ысын байлығы – традицияларҙы һаҡлаған һәм уларҙы яңы быуындарға тапшырған кешеләр икәнен аңлайһың. Икенсе көндө беҙ ҡайтырға сыҡтыҡ. Тәҙрә артында Башҡортостандың таныш пейзаждары күренгәс, үҙ төбәгебеҙ, уның мәҙәниәте һәм йолалары өсөн күңелдәребеҙҙә ғорурлыҡ тойғолары уянды.

Әлфиә ШӘРӘФИЕВА, Ҡырмыҫҡалы ауылының Пионерҙар һәм уҡыусылар йортоноң «Тиктормаҫ» балалар медиастудияһы педагогы, РФ һәм БР Журналистар союзы ағзаһы.