«Торба» операцияһын лайыҡлы үткән

Махсус хәрби операция тарихындағы иң хәүеф-хәтәр­ле һәм тәүәккәл тип һаналған “Торба” операцияһы тураһында ишетмәгән кеше юҡтыр, моғайын. Белеүегеҙсә, 2025 йылдың мартында Курск өлкәһендә уҙған был операция мәлендә бер нисә тораҡ пункт азат ителде. Беҙҙең 800-ләп яугир ер аҫтын­дағы газ торбаһы эсенән 15 ки­лометрҙан ашыу юл үтеп, дош­ман тылына һөжүм иттеләр. Икенсе төрлө “Поток” тип аталған операцияға иң көслө, иң сыҙамлы яугирҙәрҙе генә һайлап алғандар. Улар араһында беҙҙең райондашыбыҙ ҙа булыуы ғорур­лыҡ хистәре уята.

“Муха” позывнойлы яҡташыбыҙ Өфө ҡалаһында тыуған, әммә уның бала һәм үҫмер саҡтары әсәһенең тыуған ауылы Күлләрҙә үтә. Әле лә ул тыуған еренән дә яҡыныраҡ күргән ауылды, туғандарын һағынып ҡайта.

Яғыулыҡ-энергетика колледжында белем алған егет Балтик флотының хәрби-диңгеҙ пехо­таһында хәрби бурысын үтәп ҡайтҡас, “Башкирэнерго”ла, Рәсәй тимер юлдарында, проект ойошмаларында электр мон­теры, инженер, инженер-кон­структор булып эшләй.

Махсус хәрби операция башланғас, ҡыйыу яҡташыбыҙ ҙа РФ Оборона министрлығы менән контракт төҙөй һәм Тыуған ил һағына баҫа.

- “Муха” позывнойы алыуымдың бик ҡыҙыҡ тарихы бар. Күлләр ауылында йәшәгән Рәжәп ҡартатайымды ауылда “Драж” тип йөрөтәләр ине. Мин шул ҡушаматты күҙ алдында то­топ, “Шмель” тигән позывной алырға уйланым, тик “Шмель”, “Оса” позывнойлы яугирҙәр бында бар булып сыҡты. Хәҙер һин “Муха” булаһың инде тигәй­неләр, фамилиям да Муллаҡаев булғас, риза булдым, - ти үҙенең ҡушаматы хаҡында яугир.

Әйткәндәй, уның ҡартатаһы Рәжәп Муллаҡаев 1943 йылда, 18 йәшендә генә Бөйөк Ватан һуғышына алына һәм Берлинға тиклем барып етеп, 1954 йылда ғына тыуған яҡтарына әйләнеп ҡайта. 469-сы уҡсылар полкын­да хеҙмәт иткән сержант Рәжәп Фазлиәхмәт улы яуҙа күрһәткән батырлыҡтары өсөн күп миҙал­дар менән бүләкләнгән.

Ҡартатаһының юлын дауам итеп, алғы һыҙыҡта еңел бул­маған хеҙмәт үтәгән яҡташы­быҙҙы тыуған яҡтарында әсәһе, ҡатыны һәм туғандары түҙемһеҙлек менән көтөп алған. “Торба” операцияһы тураһында мөмкин булғансы тулыраҡ һөй­ләүен үтенгәс:

- “Торба” операцияһы ту­раһында һөйләп кенә бөтөр­лөк түгел, әлбиттә. Һәр бере­беҙ өсөн был ғүмер эсендәге иң ауыр һынау булды. 15 кило­метрҙан ашыу ябыҡ арауыҡты үтеүҙе былай ғына күҙ алдына килтереп булмай. Торба эсенең диаметры бер метр ҙа ҡырҡ сан­тиметр. Унда тура ғына баҫып торорлоҡ та, атларлыҡ та түгел. Торба эсе мазутлы, тын алырға һауа етмәй, яҡтылыҡ юҡ. Биш тәүлек барҙыҡ. Ихтыяр көсө генә ҡотҡарҙы беҙҙе. Үҙебеҙ менән алған һыу бөткәс, тор­ба стенаһында йыйылған мазутлы һыуҙы бинтҡа һеңдереп, көрөшкәгә һығабыҙ ҙа йотомлап ҡына эсәбеҙ. Шулай итеп ирен­де еүешләтеп, бөтөнләй аңды юғалтмаҫҡа тырыштыҡ.

Торба эсенән төркөмләп 800-ләгән кеше үттек. Унда “Ахмат”, “Восток” спецназда­ры, 30-сы мотоуҡсылар полкы, “Ветерандар” батальоны, беҙҙең десант пехотаһының 11-се бри­гадаһы ҡатнашты. Бер ниндәй ауырлыҡтарға ҡарамайынса, беҙ барыбер алға ҡуйылған маҡ­сатҡа ирештек, торба эсенән сыҡтыҡ һәм һөжүм иттек. Беҙҙе көтмәгән теге яҡтағылар шун­да уҡ ҡаса башланы. Үҙебеҙҙең хәлебеҙ булмаһа ла, ихтыяр көсө, адреналин ярҙамында, беҙҙең барыһы ла килеп сыға­саҡ, беҙ еңәсәкбеҙ, маҡсатҡа ирешәсәкбеҙ тигән көслө теләк менән көрәшкә күтәрелдек һәм еңдек. Бер нисә ай буйына эшләй алмағанды бер нисә сәғәт эсендә башҡарып сыҡтыҡ. Унда кисергән хистәрҙе бер ниндәй һүҙ менән дә аңлатырлыҡ түгел. Юғалтыуҙар ҙа булды, ҡыҙға­нысҡа. Кемдәрҙер торба эсендә газ менән ағыуланды, ҡайһыла­ры яу барышында һәләк булды. Бер үк ваҡытта яуға күтәрелер­гә лә, яралыларҙы эвакуация­ларға ла, шул уҡ ваҡытта үҙебеҙ­гә һыу табып эсергә һәм ашап алырға ла өлгөрөр кәрәк ине. Шулай ҙа бирешмәнек. Беҙҙең яугирҙәр бөтә нәмәне лә башҡа­ра ала. Быны мин шунда аңла­ным. Торба эсенән барғанда ла төшөнкөлөккә бирелмәнек, ша­ярҙыҡ-көлдөк, төрлө ҡыҙыҡтар һөйләп, үҙ күңелебеҙҙе үҙебеҙ күтәрҙек. Барыһы ла беҙ уй­лағанса килеп сыҡты, - тигән яуап ишеттем.

Яугир “Махсус хәрби опера­цияла ҡатнашҡан өсөн”, “Ватан алдындағы ҡаҙаныштары өсөн” ордендары, “Ҡаһарманлыҡ өсөн” миҙалы һәм “Торба” опе­рацияһы өсөн “Ҡаһарманлыҡ” ордены менән бүләкләнгән.

- Алғы һыҙыҡта беҙҙең кол­лективтағы ир-егеттәр һәр ваҡыт берҙәм, татыу. Бер кол­лективта оҙаҡ ваҡыт булһаң, бер ғаиләгә әйләнеп китәһең. Госпиталдә ятҡан саҡта ла, от­пускыға ҡайтҡан ваҡытта ла һәр ваҡыт бәйләнеш тотабыҙ. Хәрби туғанлыҡ тип атала был. Барлыҡ яҡташтарыма түҙем­лек теләр инем. Унда рәхәт тү­гел. Алғы һыҙыҡҡа аҙыҡ-түлек алып барып еткереүе ҡатмарлы. Ваҡытлыса һыуһыҙ ҙа, аҙыҡһыҙ ҙа ҡалырға тура килә. Шулай ҙа беҙ бирешмәйбеҙ, оборона то­табыҙ. Рух ныҡлығы, сыҙамлыҡ беҙҙә етерлек, - тине ҡаһарман яҡташыбыҙ.

“Иҫән-һау ҡайтһам, Күл­ләргә барасаҡмын”, - ти тор­ба эсендә саҡта яугир. Аллаға шөкөр, уның был теләге ҡабул булды. Ауылға ҡайтып, рәхәт­ләнеп күл буйҙарында йөрөнө, зыярат ҡылды. Уның башҡа барлыҡ изге теләктәре лә ҡабул булһын тигән теләктә ҡалабыҙ.