- Ләйсән, Ҡытайға барыу мөмкинлеге нисек килеп сыҡты?
- Әлеге ваҡытта мин махсус программа буйынса Наньчан ҡалаһына Көнсығыш Ҡытайҙың Цзяотун университетына ярты йылға стажировкаға килдем.
Ҡытайҙа уҡыу минең күптәнге хыялым ине һәм бына инде минең хыялым тормошҡа ашты. Бының өсөн факультетыма, атай-әсәйемә ҙур рәхмәт!
- Унда эләгер өсөн нимәләр эшләргә кәрәк?
- Тәүҙә мин факультетта бик тырышып ҡытай телен өйрәндем, беҙҙең уҡытыусылар бик көслө. Ҡытайҙың ҡайһы университетына барырымды билдәләгәс, тәүҙә үҙебеҙҙең университетта, унан Ҡытай университетында һайлап алыу үттем. Виза һәм башҡа кәрәкле документтар менән ярҙам иттеләр.
- Сит илдәге тәүге тәьҫораттарың?
- Ҡытайҙа алған тәьҫораттар сағыу һәм онотолмаҫлыҡ. Наньчандағы тормош Өфөләге тормоштан ныҡ айырыла. Күҙгә ташланған беренсе нәмә - ул бөтөнләй икенсе тормош темпы. Бөтә тирә-яҡ шаулай һәм тиҙ хәрәкәт итә. Дәрестәр ҙә барыһы ла ҡытай телендә бара, һәм был ысынлап та мәҙәниәтте һәм менталитетты яҡшыраҡ аңларға ярҙам итә.
Шул уҡ ваҡытта алмашыу программаһы бик яҡшы мөмкинлектәр аса: был ҡытай телендә яҡшыраҡ һөйләшеү, ҡытай мәҙәниәте менән танышыу, халыҡ-ара бәйләнештәр булдырыу һәм киләсәк карьера өсөн офоҡтарҙы киңәйтеү мөмкинлеге.
- Ниндәй ауырлыҡтар менән осраштың?
- Бөтә ыңғай мәлдәргә ҡарамаҫтан, ауырлыҡтар ҙа булды. Тәүҙә мин мәҙәни шок кисерҙем: менталитет, ашау, көнкүреш айырмалары. Быларға яраҡлашыу байтаҡ ваҡыт талап итте. Ҡайһы берҙә урындағы халыҡты аңлауы ауыр, бигерәк тә көнкүреш ситуацияларында.
Шулай ҙа мин ҡәнәғәтмен. Яңы ғына килһәм дә, бындағы тормошҡа өйрәнеп барам. Мин телде өйрәнеп кенә ҡалмайым, ә ҡытай тормошо менән йәшәйем. Төрлө илдәрҙән килгән студенттар менән аралашыу минең тәжрибәмде байыта һәм донъяға яңыса ҡарарға ярҙам итә.
- Климатҡа өйрәнеүе ауыр булдымы?
- Эйе, ҡышлы-буранлы Өфөнән мин, әйтерһең, ҡапыл ғына йәйгә күскәндәй булдым. Наньчандың эҫе һәм дымлы климатына юлыҡтым, шуға ла климатҡа ауыр яраҡлаштым.
- Ашау яғы нисек?
- Ашауға килгәндә, бында уларҙың ризыҡтары бөтөнләй икенсе төрлө. Беҙ өйрәнгән бәлеш, бишбармаҡ, тәмле ҡоймаҡтар юҡ, хатта һөт тә яһалма бында.
Һәр ваҡыт әсәйҙең тәмле аштары һағындыра. Ҡытайҙарҙың аҙығы бик киҫкен, уларҙың яратҡан аҙыҡтары рис, туҡмас, билмән, һәм улар барыһы ныҡ киҫкен.
Ашханаға ашнаҡсылар сит ил кешеләрен күргәс тә, беҙгә яҡыныраҡ аҙыҡты тәҡдим итәләр. Был инде помидор, йомортҡа, ит ризыҡтарын һәм беҙҙең үҙебеҙгә бынан ҡыҙыҡ булып китә.
- Әхирәттәр таптыңмы? Улар холоҡтары менән беҙҙән айырыламы?
- Ҡытай ҡыҙҙары менән беренсе көндән үк танышып өлгөрҙөм. Улар шул тиклем һөйкөмлөләр, оялсандар, сит ил кешеләре менән ихлас аралашалар һәм һәр ваҡытта ярҙамға килергә әҙерҙәр.
Холоҡ айырмаһына килгәндә, уларҙы Рәсәй ҡыҙҙарынан айырып торған аныҡ миҫалды өҫтәп була, мәҫәлән, эмоцияларҙы тыйнаҡ күрһәтеү, конфликттарҙы хәл итеүгә икенсе ҡараш, шәхси арауыҡты башҡаса ҡабул итеү һәм башҡалар. Миңә уларҙың дуҫлығы һәм ҡунаҡсыллығы бик оҡшай, бындай ярҙамды тойоу һәр ваҡыт рәхәт.
- Ҡытайҙар башҡорттар тураһында беләме?
- Улар беҙҙе дөйөм Рәсәй кешеләре тип беләләр, әммә беҙ уларға Башҡортостандың барлығы, башҡорттар тураһында һөйләйбеҙ, башҡортса йырҙар тыңлатабыҙ, ябай һүҙҙәр өйрәтәбеҙ.
Хәҙер инде улар беҙҙе Башҡортостандан уҡырға килгән ҡыҙҙар-егеттәр аша ла белергә мөмкин. Ҡытайҙан үҙҙәре лә беҙҙең университетҡа килеп киткәндәре булды. Улар башҡорт бейеүҙәрен, йырҙарын, шиғырҙарын күреп, тыңлап, бик шатланып ҡайтып киткәндәр ине. Ул саҡта мин "Их, Ҡытайға уҡырға барырға ине..." тигән уй менән генә йөрөй инем, ә хәҙер тап ошо уҡытыусылар дәрестәр алып баралар, Өфө тураһында, башҡорттар
- Әлеге ваҡытта мин махсус программа буйынса Наньчан ҡалаһына Көнсығыш Ҡытайҙың Цзяотун университетына ярты йылға стажировкаға килдем.
Ҡытайҙа уҡыу минең күптәнге хыялым ине һәм бына инде минең хыялым тормошҡа ашты. Бының өсөн факультетыма, атай-әсәйемә ҙур рәхмәт!
- Унда эләгер өсөн нимәләр эшләргә кәрәк?
- Тәүҙә мин факультетта бик тырышып ҡытай телен өйрәндем, беҙҙең уҡытыусылар бик көслө. Ҡытайҙың ҡайһы университетына барырымды билдәләгәс, тәүҙә үҙебеҙҙең университетта, унан Ҡытай университетында һайлап алыу үттем. Виза һәм башҡа кәрәкле документтар менән ярҙам иттеләр.
- Сит илдәге тәүге тәьҫораттарың?
- Ҡытайҙа алған тәьҫораттар сағыу һәм онотолмаҫлыҡ. Наньчандағы тормош Өфөләге тормоштан ныҡ айырыла. Күҙгә ташланған беренсе нәмә - ул бөтөнләй икенсе тормош темпы. Бөтә тирә-яҡ шаулай һәм тиҙ хәрәкәт итә. Дәрестәр ҙә барыһы ла ҡытай телендә бара, һәм был ысынлап та мәҙәниәтте һәм менталитетты яҡшыраҡ аңларға ярҙам итә.
Шул уҡ ваҡытта алмашыу программаһы бик яҡшы мөмкинлектәр аса: был ҡытай телендә яҡшыраҡ һөйләшеү, ҡытай мәҙәниәте менән танышыу, халыҡ-ара бәйләнештәр булдырыу һәм киләсәк карьера өсөн офоҡтарҙы киңәйтеү мөмкинлеге.
- Ниндәй ауырлыҡтар менән осраштың?
- Бөтә ыңғай мәлдәргә ҡарамаҫтан, ауырлыҡтар ҙа булды. Тәүҙә мин мәҙәни шок кисерҙем: менталитет, ашау, көнкүреш айырмалары. Быларға яраҡлашыу байтаҡ ваҡыт талап итте. Ҡайһы берҙә урындағы халыҡты аңлауы ауыр, бигерәк тә көнкүреш ситуацияларында.
Шулай ҙа мин ҡәнәғәтмен. Яңы ғына килһәм дә, бындағы тормошҡа өйрәнеп барам. Мин телде өйрәнеп кенә ҡалмайым, ә ҡытай тормошо менән йәшәйем. Төрлө илдәрҙән килгән студенттар менән аралашыу минең тәжрибәмде байыта һәм донъяға яңыса ҡарарға ярҙам итә.
- Климатҡа өйрәнеүе ауыр булдымы?
- Эйе, ҡышлы-буранлы Өфөнән мин, әйтерһең, ҡапыл ғына йәйгә күскәндәй булдым. Наньчандың эҫе һәм дымлы климатына юлыҡтым, шуға ла климатҡа ауыр яраҡлаштым.
- Ашау яғы нисек?
- Ашауға килгәндә, бында уларҙың ризыҡтары бөтөнләй икенсе төрлө. Беҙ өйрәнгән бәлеш, бишбармаҡ, тәмле ҡоймаҡтар юҡ, хатта һөт тә яһалма бында.
Һәр ваҡыт әсәйҙең тәмле аштары һағындыра. Ҡытайҙарҙың аҙығы бик киҫкен, уларҙың яратҡан аҙыҡтары рис, туҡмас, билмән, һәм улар барыһы ныҡ киҫкен.
Ашханаға ашнаҡсылар сит ил кешеләрен күргәс тә, беҙгә яҡыныраҡ аҙыҡты тәҡдим итәләр. Был инде помидор, йомортҡа, ит ризыҡтарын һәм беҙҙең үҙебеҙгә бынан ҡыҙыҡ булып китә.
- Әхирәттәр таптыңмы? Улар холоҡтары менән беҙҙән айырыламы?
- Ҡытай ҡыҙҙары менән беренсе көндән үк танышып өлгөрҙөм. Улар шул тиклем һөйкөмлөләр, оялсандар, сит ил кешеләре менән ихлас аралашалар һәм һәр ваҡытта ярҙамға килергә әҙерҙәр.
Холоҡ айырмаһына килгәндә, уларҙы Рәсәй ҡыҙҙарынан айырып торған аныҡ миҫалды өҫтәп була, мәҫәлән, эмоцияларҙы тыйнаҡ күрһәтеү, конфликттарҙы хәл итеүгә икенсе ҡараш, шәхси арауыҡты башҡаса ҡабул итеү һәм башҡалар. Миңә уларҙың дуҫлығы һәм ҡунаҡсыллығы бик оҡшай, бындай ярҙамды тойоу һәр ваҡыт рәхәт.
- Ҡытайҙар башҡорттар тураһында беләме?
- Улар беҙҙе дөйөм Рәсәй кешеләре тип беләләр, әммә беҙ уларға Башҡортостандың барлығы, башҡорттар тураһында һөйләйбеҙ, башҡортса йырҙар тыңлатабыҙ, ябай һүҙҙәр өйрәтәбеҙ.
Хәҙер инде улар беҙҙе Башҡортостандан уҡырға килгән ҡыҙҙар-егеттәр аша ла белергә мөмкин. Ҡытайҙан үҙҙәре лә беҙҙең университетҡа килеп киткәндәре булды. Улар башҡорт бейеүҙәрен, йырҙарын, шиғырҙарын күреп, тыңлап, бик шатланып ҡайтып киткәндәр ине. Ул саҡта мин "Их, Ҡытайға уҡырға барырға ине..." тигән уй менән генә йөрөй инем, ә хәҙер тап ошо уҡытыусылар дәрестәр алып баралар, Өфө тураһында, башҡорттар
