Бәхетле ҡартлыҡ кисерәләр

Бәхетле ҡартлыҡ кисерәләр

1418 көнгә һәм төнгә һуҙылған Бөйөк Ватан һуғышы күпме ҡатын-ҡыҙҙарҙы тол ҡалдырған, күпме һуғыш балаларын етем иткән. Был осорҙа яу яланында ғына түгел, тылда ла еңелдән булмаған. Бөйөк Еңеүҙе тиҙерәк яҡынайтыр өсөн тылдағы ҡатын-ҡыҙҙар, ҡарт-ҡоро һәм быуындары ҡатып та өлгөрмәгән бала-саға, үҫмерҙәр ыҙа сигә, аслыҡтан интегә. Малай ауылында йәшәгән Миңлегөл һәм Рәхимйән Ҡоҙаҡаевтарҙың да ғүмерҙәренең иң матур мәлдәре – бала һәм үҫмер саҡтары һуғыш һәм унан һуңғы ауыр осорға тура килә, уларға ла ул замандың михнәттәрен үҙ иңендә татырға тура килә.

Рәхимйән Фәсхетдин улы 1936 йылда Малай ауылын­да тыуып үҫкән. Мәктәпте тамамлап, хәрби бурысын үтәп ҡайтҡан йәш егет кол­хозда мал ҡараусы булып эшкә егелә һәм хаҡлы ялға сыҡҡансы үҙенең ошо эшенә тоғро ҡала.

21 йәшлек егет 19 йәшлек Үтәгән ауылы һылыуы Миң­легөлгә бер күреүҙән ғашиҡ була һәм бик ҡыйыу аҙымға барырға ҡарар итә.

- Ҡайҙа күреп ҡалған­дыр инде, урлап алды мине. Ул саҡта үҙемдең тыуған ауылымда фермала һарыҡ ҡарай инем. Ҡарауылсынан һораныҡ та, иптәш ҡыҙым менән клубҡа барып килергә булдыҡ. Һуңынан әхирәтем үҙҙәренә сәйгә саҡырҙы. Рә­химйән ағалары менән бергә шунда булған икән. Ҡайты­рға сығыуым булды, артым­дан сығып, урлап та алып киттеләр. Ағайҙарымдан ҡурҡһам да, ҡайҙа барайым, ҡалырға тура килде. Бер ҙә күрмәгән-белмәгән кеше менән йәшәп китеүе тәүҙә ҡыйыныраҡ булды, әлбиттә. Һуңынан өйрәнеп киттем, бер-бер артлы биш бала­быҙ донъяға килде. Аллаға шөкөр, донъя көтөргә арыу булды, - тип хәтерләй үҙе­нең йыраҡта ҡалған йәшлек саҡтарын Миңлегөл Сә­фиулла ҡыҙы һәм наҙлы ҡа­раштарын бабайына төбәй.

Сикһеҙ һөйөү тулы күҙҙәрен әбейенән алмаған, ҡаты сирҙән һуң аяҡтан яҙған, һөйләшеүе наса­райған Рәхимйән бабай ҙа әбейенең был һүҙҙәренән ҡояштай йылмайып ебәрҙе. Был саҡта улар икеһе лә уй­ҙарында булһа ла бер аҙға ғына йәшлектәренә ҡайтып әйләнгәндер, күрәһең, тип уйлап ҡуйҙым.

- Эйе, ысынлап та, әтәйем менән әңкәйем һа­ман да бер-береһе өсөн өҙөлөп торалар. Уларҙың һөйөү хистәре ошо көндәр­гәсә һаҡланған, - тип һүҙгә ҡушыла Ҡоҙаҡаевтарҙың уртансы ҡыҙҙары Миңзәлә апай, минең уйҙарымды уҡығандай.

Миңлегөл инәйҙең был ауылға килен булып төшөүенә 65 йыл ғүмер үт­кән. Ошо йылдар эсендә ул колхоздың барлыҡ эштәрен­дә тырышып хеҙмәт итә, сөгөлдөр баҫыуында ла бил бөгә.

- Бабайым ҡаты сирҙән йөрөй, яҡшылап һөйләшә алмай шул. Үҙем дә ауыр сир үткәрҙем, тыным ҡыҫы­ла. Хәҙерге етеш тормошҡа ҡыуанып бөтә алмайбыҙ. Тырышҡан кешегә эше лә, ашы ла бар. Һуғыштан һуңғы ауыр йылдарҙы хәтер­ләге лә килмәй. Беҙҙең бы­уын вәкилдәренә аслығын да, яланғаслығын да күрер­гә тура килде. Минең атай­ым һуғыштан ҡайтты, ә ба­байҙың атаһынан хәбәрһеҙ юғалды тигән ҡағыҙы ғына килә, - ти Миңлегөл инәй.

Һуғыштан һуңғы йыл­дарҙың аслыҡ-яланғаслығын үҙ иңдәрендә татыған Рә­химйән һәм Миңлегөл Ҡоҙаҡаевтарҙың балала­рының һәр береһе яратҡан һөнәрҙәрен алып, ғаилә ҡороп, хәҙер инде күптәре үҙҙәре олатай-өләсәй булып, матур донъя көтәләр. Оло йәштәге ата-әсәләрен улар алмашлап ҡайтып ҡарайҙар. Беҙ барғанда, Миңзәлә апай уларҙың эргәһендә ине.

- Һуғыш йылдарында беҙҙең йортта Ленинград­тан эвакуацияланғандар ки­леп йәшәгән. Апаһы менән бергә килгән Толик исемле малай менән әтәйем бер­гә уйнағандар. Һуғыштан һуң улар тыуған яҡтарына кире ҡайтып киткән. “Шу­ларҙы табырға ине, иҫән­дәрме икән”, - тип әтәйем гел уларҙы хәтергә ала, - ти Миңзәлә апай.

Әлеге көндә Миңле­гөл һәм Рәхимйән Ҡоҙаҡа­евтар ун ейән-ейәнсәргә, һигеҙ бүлә-бүләсәргә ола­тай-өләсәй булыу ҡыуаны­сын кисерәләр. Уларҙың дүрт балаһы ла Өфөлә төпләнгән. Иң оло ҡыҙҙары Тәскирә ғаиләһендә ике бала тәр­биәләп үҫтергән, өс ейәндәре бар. Ҡыҙғанысҡа, икенсе ул­дары Ғәлимйән 29 йәшендә генә мәрхүм булып ҡуя. Уның бер ҡыҙы ҡала. Миңзәлә ҡыҙҙарының ғаиләһе өс бала һәм дүрт ейән-ейәнсәргә ғүмер бүләк иткәндәр. Рушан­дың ғаиләһендә ике ул һәм бер ейән тәрбиәләнә. Иң кесе улдары Исмәғилдең дә ике улы бар.

- Аллаға шөкөр, балала­рым бар, тип һөйөнәм. Бала саҡта ла мал ҡарарға һәм башҡа ауыл тормошоноң бөтмәҫ-төкәнмәҫ эштәрен­дә ярҙам иттеләр. Әле лә ярҙамдарынан ташламай­ҙар, бер-береһенә терәк-та­яныс булып йәшәйҙәр. Бар кешегә лә беҙҙең кеүек ҡарт көндәрендә балалар бәхете татырға яҙһын, - тигән изге теләктәр менән оҙатып ҡал­ды беҙҙе Ҡоҙаҡаевтар.

Баланан бәхетең булһа - ҡарт көнөңдә йәш итер, ти бит халыҡ мәҡәле лә. Амин, барыбыҙға ла бындай бәхет­те кисерергә яҙһын.

Р.S. Мәҡәлә гәзиткә әҙер­ләнгән саҡта, ҡыҙғанысҡа, Рәхимйән бабайҙың гүр эйәһе булыуы хаҡында ҡайғылы хәбәр килде. Ҡоҙаҡаевтарҙың ауыр ҡайғыһын уртаҡлаша­быҙ, сабырлыҡтар теләйбеҙ.

Розалия НАЗАРОВА.